فرونشست زمین

یکی از مسائلی که در اثر برداشت بی‌رویه آب زیرزمینی اتفاق می‌افتد فرونشست زمین (land subsidence) است. این وضعیت اکنون در بسیاری نقاط استان‌های کرمان و خراسان که دشت‌ها با بیلان منفی آب زیرزمینی روبرو هستند مشاهده می‌گردد. نشست زمین در آکیفرهای محصور و نیمه محصور که از مواد آبرفتی تحکیم نشده یا نیمه تحکیم شده تشکیل یافته باشند بیشتر مشاهده می‌گردد. در اثر برداشت آب زیرزمینی و خارج شدن آب از منافذ امکان متراکم شدن مواد تا عمق ۳۰۰ متر فراهم می‌گردد و هرچه بیشتر برداشت شود تراکم مواد بیشتر خواهد بود. نشست زمین باعث ایجاد شکاف‌های عمیق در سطح زمین، کج شدن لوله‌های چاه، خرابی ساختمان‌ها و لوله زائی چاه‌ها می‌گردد. لوله زائی به پدیده‌ای گفته می‌شود که در آن به دلیل نشست زمین قسمتی از لوله چاه به خارج از سطح زمین رانده می‌شود.

 


عوامل مؤثر در فرونشست زمین

عوامل مؤثر در نشست زمین


 

سوابق فرونشست زمین در کشور

مطابق بررسی‌های صورت گرفته نخستین فرونشست کشور در سال ۴۶ مربوط به دشت رفسنجان است و امروز بسیاری از استان‌ها و دشت‌های کشور درگیر این پدیده شده‌اند. به اعتقاد کارشناسان این حوزه، توسعه بی حد و اندازه کشاورزی عامل خالی شدن سفره‌های آب زیرزمینی کشور تشدید این بحران است.

فرونشست از لحاظ علمی پدیده ای طبیعی است که این روزها با دخالت انسان شدت گرفته و به تهدیدی جدی برای حیات بشر تبدیل شده است. در فرونشست ناحیه‌ای، منطقه وسیعی دچار فرونشست می‌شود. معمولا در این نوع فرونشست، رسوبات سطحی دشت از یک جایی شکست می‌خورد که ممکن است از جایی باشد که حتی سنگ کف آبخوان خیلی پایین نباشد. تداوم و شدت ترک‌های سطحی که در پی فرونشست نامتقارن بروز می‌کند قابل پیش‌بینی نیست و ممکن است همه دشت را در برگیرد.

در استان اصفهان نیز از ۳۵ محدوده مطالعاتی، امروز ۲۷ دشت ممنوعه است که از این تعداد ۱۰ دشت ممنوعه بحرانی اعلام شده و ورود و خروج آب در این دشت‌ها با یکدیگر همخوانی ندارند. امروز تخلیه آبخوان‌های استان تا جایی پیش رفته که دشت کاشان از حدود ۴۰ سال پیش ممنوعه اعلام شده است. نخستین فرونشست های بحرانی در اصفهان در سال ۷۶ در منطقه مهیار شمالی مشاهده شد و در ادامه به اردستان، کاشان، گلپایگان و دامنه رسید. این معضل در شهر دامنه فاجعه بار بود.

 


 

« بازگشت به دانشنامه
0 Comments

دیدگاهی بنویسید:

5 + 1 =